Bladmuziek

Geplaatst op: 21 september 2013

Onlangs trof het mij: muziekhandel Bergmann te Arnhem (‘sinds 1914′) sluit na bijna honderd jaar zijn deuren. Een gerenommeerde winkel die landelijke bekendheid genoot. Een grote collectie partituren en een enorm assortiment aan klassieke cd’s lagen bij Bergmann op de schappen. Als oorzaak voor het faillissement worden verzadiging, kopieer- en downloadpraktijken en de moordende internetconcurrentie vanuit postorderbedrijven genoemd.

Muziekhandels worden dus schaars. Ooit telde de Zwolse binnenstad maar liefst vier muziekwinkels. Slechts één winkel beschikt nog over een collectie bladmuziek: de firma Reichenbach, met vestigingen in Kampen, Deventer en Veendam. Al meer dan 160 jaar(!) verkoopt Reichenbach ‘aan muziek verwante artikelen’: muziekstandaarden, metronomen, blaasinstrumenten. Bijzonder van het Zwolse filiaal in de Sassenstraat is dat de winkelinrichting eveneens in 160 jaar niet veranderd is… Geen dure marketeers of consultancy hebben zich ooit gebogen over ‘merchandising’ of andere vormen van gelikte presentaties.

In 1976 sloot de firma Ansingh aan de Diezerstraat 113 zijn deuren. Ooit een deftige winkel. Een grote glazen pui markeerde het pand. Een kolossale toegangsdeur maakte deel uit van de teakhouten gevelbekleding. We gaan nog eens even kijken. Het belletje van de geopende winkeldeur schelt door de ruimte. Een lange, rode, kokosmat leidt naar een indrukwekkende toonbank, afgezet met een zware houten lambrisering, halverwege het interieur. Tegen de achterwand van de toonbank staan kasten met tientallen schappen waarop de ruggen van de nieuwe partituren messcherp liggen. In de lange toonzaal staan links en rechts glimmende piano’s en imposante vleugels opgesteld. Eerbiedwaardige bustes van Bach, Beethoven en Brahms kijken je streng aan: ‘Hoe denk jij mijn muziek te spelen?’ Met schroom sta je bij de toonbank. In je broekzak zoek je snel naar een inmiddels verfrommeld briefje van je muziekleraar. Een paar snelle krabbels op het briefje gaven de uitgever en de titel weer van het nieuw aan te schaffen oefenboekje… Ineens verschijnt er een juffrouw achter de toonbank. Om haar hals een koord met klein brilletje. ‘Zo jongeman, waar kan ik u mee helpen?’ klinkt het geaffecteerd. Stilzwijgend overhandig ik het briefje. Het kleine brilletje wordt opgezet. De tekst wordt aandachtig bestudeerd. ‘Ik zal eens even voor u kijken.’ Uit een van de grote kasten komt een stapel bladmuziek tevoorschijn. Het brilletje hangt op het uiterste van haar neus, als ze aandachtig de titels van de muziekboeken bestudeerd. ‘Ik heb het voor u gevonden.’ Het gezochte exemplaar wordt op de toonbank gelegd. Het schutblad krijgt een klein stickertje, ‘Ansingh, de zaak waarin muziek zit’. Keurig wordt het nieuwe boek in cadeaupapier verpakt. Het verschuldigde bedrag wordt overhandigd en ik ben de nieuwe bezitter van een didactisch oefenboek.

In Amsterdam en Utrecht bevinden zich twee vestigingen van de bekende muziekfirma Broekmans & Van Poppel. Ook opgericht in 1914… De ene vestiging is gesitueerd naast het Concertgebouw in Amsterdam, de andere vestiging onder de rook van de Domkerk in Utrecht. Naast bladmuziek ook veel boeken over muziek en andere uitgaven. In Amsterdam is elke millimeter ruimte bezet met schappen en stellingen. Omvangrijkheid van postuur kan een betekenende rol gaan spelen. Ook een begrip in de wereld van bladmuziek was (en is nog steeds) de fa. Boeijenga, toen in Sneek. Midden in het Friese Elfstedenstadje was hun zaak vanaf 1887 tot en met 2005 gevestigd in een klein, smal, oud pand. Vanaf 2005 zijn de activiteiten verplaatst naar een voornaam pand in Veenhuizen. De oude winkel in Sneek kraakte onder het gewicht van muziekboeken. Door contacten met buitenlandse uitgevers was het assortiment enorm, en menig muziekliefhebber maakte graag een reis naar het Friese land om bijzondere uitgaven aan te schaffen.

Helaas nemen deze bijzondere winkels af. Vaak traditionele familiebedrijven met een oerdegelijke ondernemerschap. Nu consumeren wij digitaal: met een paar muisklikken bestel je online je muziekboeken. Anderzijds is internet voor muziekliefhebbers een goudmijn. Diverse universiteitsbibliotheken hebben hun muziekarchieven gedigitaliseerd. Ook zijn er websites met een gratis partituren bibliotheek. Verloren gewaande partituren en onbekende meesterstukken, niet meer te verkrijgen uitgaven: veel wordt ons aangeboden via de elektronische snelweg.

Muziekhandels worden dus schaars. Binnen dit kleine aanbod is de muziekafdeling van Den Hertog te Houten voor ons christelijke volksdeel toonaangevend. Niet alleen het assortiment voor orgel is groot. De beheerder van de muziekafdeling, Arjan Kuiper, is een ‘lopende encyclopedie’ en zeer goed op de hoogte van ‘zijn’ producten. Met ere noem ik zijn naam. Iemand met grote liefde en deskundigheid voor het vak van een klassieke muziekbeheerder. Ook nog een bescheiden onderhoudend causeur voor de klanten, zodat je met een tevreden gevoel na gedane zaken de vestiging te Houten verlaat!

JK